Het dilemma van inclusieve besluitvorming
Tijdens mijn trainingen Verbindende (Geweldloze) communicatie voor teams in organisaties komt regelmatig een dilemma naar voren dat gaat over besluitvormingsprocessen. Enerzijds leeft er in teams vaak de behoefte aan gelijkwaardigheid en om gehoord en betrokken te worden bij besluiten. Anderzijds lijkt dit te conflicteren met de behoeften aan voortgang, gemak en efficiëntie. Er is de wens om tot goed geïnformeerde besluiten te komen die niet alleen door hiërarchie gedreven worden, maar aan de andere kant “kunnen we ook niet steeds eindeloos vergaderen en altijd maar met iedereen rekening houden”.
Een begrijpelijke gedachtegang, die toch verraderlijk blijkt. Want als teamleden het idee hebben dat structureel hun zienswijze niet gehoord of gewaardeerd wordt, komt er langzaam maar zeker verzet op gang. Dat start met semi-onschuldige grapjes, smoesjes en roddels, gaat geleidelijk over naar niet meer communiceren en vertragen tot in het uiterste geval actieve tegenwerking en sabotage.
Deep democracy is een besluitvormingsproces dat uitkomst kan bieden om dit te voorkomen of veranderen. Waar Geweldloze communicatie zich met name richt op indivuele introspectie en interpersoonlijke dialoog, richt Deep Democracy zich meer op gespreksvoering en besluitvorming voor (grote) groepen.
In deze blogpost vertel ik (zonder chat GTP) meer over Deep Democracy (meer over Geweldloze communicatie lees je hier), en hoe Geweldloze communicatie en Deep democracy mijns inziens elkaar kunnen aanvullen.
Wat zijn de overeenkomsten tussen Geweldloze communicatie en Deep democracy?
Deep democracy en Geweldloze communicatie komen vanuit dezelfde overtuiging: niemand bezit het monopolie op de waarheid. En ook de intentie is hetzelfde: de bereidheid om naar elkaar te luisteren, over jezelf te leren en ieders behoeften te erkennen.
Zowel Deep democracy als Geweldloze communicatie hebben niet tot doel om onze zin te krijgen of anderen te overtuigen van ons gelijk. Het doel is wederzijds begrip vanuit het besef dat er wijsheid in alle zienswijzen zit, en om te komen tot strategieën en besluiten die breed gedragen worden.
Geweldloze communicatie en Deep democracy gaan tenslotte allebei niet over ‘aardig zijn’, ‘polderen’ of compromissen sluiten, maar over in conflict durven te stappen en je ten volle durven uiten. Vanuit de wetenschap dat vertrouwen en veiligheid in een team juist groeien als we het ook oneens mogen zijn.
Wat is Deep democracy?
Deep democracy is een proces voor inclusieve besluitvorming en conflictbemiddeling. Het is gericht op het erkennen en integreren van diverse perspectieven, ook de perspectieven die niet populair zijn of tegengesteld aan elkaar lijken.
Deep democracy bestaat uit een zienswijze en een methode. De zienswijze is ontwikkeld door Arnold Mindell, psychotherapeut en natuurkundige. In de zienswijze van Deep Democracy zijn groepen een geheel en geen verzameling van losse individuen. Een groep wordt gezien als een systeem met een collectieve intelligentie, waar alle wijsheid al in aanwezig is, alleen is die wijsheid niet altijd al zichtbaar aan de oppervlakte (de bovenstroom). Greg en Myrna Lewis hebben daarom in de jaren ‘90 een Deep Democracy methode ontwikkeld, ook wel ‘Lewis Deep Democracy’ genoemd.
Hoe werkt Lewis Deep democracy?
Om de volledige wijsheid van de groep te ontsluiten, is er de methode. De Lewis Deep Democracy methode is een praktisch stappenplan waarmee actief de meningen en zienswijzen uit de ‘onderstroom’ bespreekbaar worden gemaakt.
Deze afwijkende ideeën worden direct losgekoppeld van de personen die ze naar boven brengen, en toegevoegd aan de gehele set van opinies en mogelijkheden die blijkbaar leven in de groep. Op deze manier wordt ‘het stille midden’ hoorbaar gemaakt en worden mensen niet gedwongen om te kiezen voor één van de populaire of harde stemmen, die zich vaak aan de uiteinden van een polarisatie bevinden.
Dit gebeurt met vragen als “Wie vindt er totaal wat anders?”, “Wie herkent dit nog meer?”, “Zijn er nog afwijkende meningen?”, “Is er nog iemand die iets in wil brengen?”. Op deze manier ontstaat er een ‘brave space’ waar groepsleden ervaren dat er oprechte interesse is in hun zienswijze. Het zijn soortgelijke vragen die auteur en professor Amy Edmonson aanbeveelt aan managers die willen werken aan een Psychologische veilige werkomgeving.
De Lewis Deep Democracy methode is niet vrijblijvend. Uiteindelijk worden er besluiten genomen. En dan kan het zijn dat niet iedereen ‘zijn zin krijgt’. Toch leert de ervaring dat dit andere, betere besluiten zijn, waarbij de beschikbare wijsheid uit de groep is meegenomen in het meerderheidsbesluit, en ieders behoefte in ieder geval erkent is.
Hoe kunnen Geweldloze communicatie en Deep democracy elkaar aanvullen?
Geweldloze communicatie kent drie processen: 1) Innerlijke helderheid verkrijgen over je eigen behoeften 2) je Eerlijk kunnen uiten in heldere taal, zonder oordelen en verwijten en 3) het Empathisch kunnen luisteren naar een ander. Deze drie processen zijn persoonlijk leiderschapsvaardigheden die teamleden bij zichzelf kunnen ontwikkelen. Hoe meer deze vaardigheden bij de teamleden en leidinggevenden zijn ontwikkeld, hoe soepeler het groepsproces zal verlopen.
Geweldloze communicatie kan in het groepsproces van Deep Democracy dus helpen om teamleden inzicht te geven in hun eigen en elkaars behoeften, wat bijdraagt aan wederzijds begrip. Tevens geeft Geweldloze communicatie ook praktische handvatten voor objectieve taal die je kunt gebruiken zodat je door anderen echt gehoord wordt. En tenslotte reikt Geweldloze communicatie een manier van aandachtig luisteren aan die je uitnodigt om je te verplaatsen in de zienswijze van de ander.
Wil je zelf ervaren hoe Geweldloze communicatie en Deep democracy jouw team of organisatie verder kunnen helpen? Neem dan contact met ons op.